Foto van een onderzoeker

onderzoek

50 jaar UVV/deMens.nu

Oproep getuigenis 50 jaar deMens.nuDe Unie Vrijzinnige Verenigingen, sinds 2011 bekend onder de naam deMens.nu, werd opgericht in 1971, als koepel voor – zoals de naam al laat vermoeden – een diverse groep vrijzinnige verenigingen in Vlaanderen en Brussel. Nu de UVV haar vijftigjarige bestaan viert, blikt de organisatie zelf terug, onder andere met een themanummer van haar eigen magazine. CAVA bewaart een belangrijke reeks archieven van de vrijzinnige lidverenigingen van UVV en van UVV zelf. We namen het jubileum daarom als aanleiding om het historische kader scherper krijgen, met een focus op de verhouding tussen de lidverenigingen en de koepel en hoe die de voorbije halve eeuw evolueerde.

Tot de officiële stichtende lidverenigingen in 1971 behoorden het Humanistisch Verbond, Humanistische Jongeren, Humanitas, Oudervereniging voor de Moraal (OVM), Oudstudentenbond VUB (OSB), Fonds Tony Bergmann, Vereniging Nederlandstalig Vrijzinnig Hoger Onderwijs (VNVHO), Volksuniversiteit Maurits Sabbe en Willemsfonds. Daarnaast waren nog tientallen vrijzinnige verenigingen betrokken bij de UVV in de aanloopfase (1965-1971), wanneer de unie als feitelijke vereniging tot stand kwam (1966). Na 1971 groeide het aantal lidverenigingen gestaag aan tot de 38 van vandaag.

Acties rond 50 jaar UVV

  • Oproep naar getuigen, oud-bestuursleden en leden (affiches en brochures);
  • Interviews met een aantal kroongetuigen;
  • Een wetenschappelijke publicatie op basis van interviews, literatuur en archiefmateriaal;
  • Kennisdeling en betere ontsluiting UVV-gerelateerd erfgoed (update CAVA-erfgoedfiches, deelname aan studiedagen, artikels in vaktijdschriften).

Lees meer

Enkele basiswerken over de Nederlandstalige georganiseerde vrijzinnigheid, zoals het geheel aan vrijzinnige verenigingen en koepels is gaan heten, vind je hier:

  • Op zoek… De evolutie van het vrijzinnig humanisme in Vlaanderen sinds de Tweede Wereldoorlog, onderzoeksgids van CAVA uit 2017.
  • Jeffrey Tyssens, “Vrijmetselarij en vrijzinnige organisaties”, P. Van Den Eeckhout & Guy Vanthemsche (eds.), Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, 19e-21e eeuw. Derde herziene en uitgebreide uitgave, Brussel, Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, 2017, Volume II, p. 1279-1295. Beknopt historisch overzicht met verwijzing naar bronnen en literatuur.
  • Pol Delfosse (ed.), Dictionnaire historique de la laïcité en Belgique, Fondation Rationaliste: Brussel, 2005, p. 139-140. Franstalig historisch woordenboek over ‘la laïcité en Belgique’ dat ook een groot aantal lemma’s bevat over Nederlandstalige personen en verenigingen.
  • Frank Demeyere en Chris Pijpen (eds), Vrijzinnigheid gesproken. Verleden heden toekomst, VUBPress, 1998.

Verder verzamelt CAVA referenties van publicaties over vrijzinnig humanisme in deze bibliografie.