Foto van een onderzoeker

onderzoek

Onze collecties en onderzoeksinfrastructuur staan open voor alle onderzoekers. We vinden het fijn als scholieren, studenten, professionelen, burgerwetenschappers of mensen die zomaar eens iets willen komen opsporen, informatie bij ons komen zoeken en vinden.

Scholieren, studenten en burgerwetenschappers die zich willen documenteren over hun onderwerp helpen we graag verder met advies over literatuur en over bronnen. Bij een eerste bezoek kan je het onderzoek even doorspreken met een archivaris. Deze vertaalt je onderzoeksvraag naar de juiste bronnen. Uiteraard krijg je een gestoffeerder antwoord indien je je bezoek vooraf aankondigt en ons vooraf even contacteert. We geven ook graag advies over hoe je je onderzoek moet aanpakken, zodat je meer resultaat haalt uit je opzoekingen. Je moet het onderzoek echter wel zelf doen.

Om je te helpen bij het onderzoek heeft CAVA een aantal hulpmiddelen ontworpen die je op deze site terugvindt. Met onze online catalogus kan je met één zoekopdracht vlot zoeken in al onze archieven en collecties, zowel in de handbibliotheek als in de erfgoedobjecten. Onze online bibliografie en wetenschappelijke handbibliotheek bieden je achtergrondinformatie over de geschiedenis van de universiteit en de academische gemeenschap. We schrijven regelmatig over de geschiedenis van de universiteit. CAVA biedt op haar website heel wat basisinformatie omtrent de universiteit aan. Daarnaast vind je op deze website ook contextinformatie over verschillende thema's. Het living history-project naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de universiteit heeft heel veel synthetische maar ook anekdotische informatie opgeleverd. Je vindt uiteraard ook historische literatuur in de centrale bibliotheek van de universiteit.

Heel wat bronnen, vooral tijdschriften, foto’s en affiches, zijn gedigitaliseerd. Je kan die vanuit de online catalogus direct in digitale vorm raadplegen. Is dat niet het geval, dan ben je van harte welkom in de leeszaal. CAVA wil historisch onderzoek over de Vrije Universiteit Brussel en haar academische gemeenschap zo veel mogelijk stimuleren. Daarom hebben we voor studenten, assistenten en professoren een lijst met onderzoeksonderwerpen samengesteld, waarin we aangeven welke onderzoeksthema's interessant zijn. Voor deze onderzoeksthema's zijn we zeker dat we genoeg bronnen hebben. Door zo'n thema te kiezen draag je bij tot de kennis over de evolutie van de universiteit en haar academische gemeenschap. Als je zo een thema kiest, willen we je graag wat begeleiden bij je werk, zonder je promotor voor de voeten te lopen uiteraard. Prof. dr. Frank Scheelings kan ook als (co-)promotor optreden.

We doen ook graag projecten met professoren en vakgroepen. In vakgroepen waar historische onderwerpen aan bod komen, kan de archivaris in het begin van het academiejaar de CAVA-onderwerpen komen toelichten. Indien je een onderzoekslijn of -project wil opzetten waarin de archieven van CAVA een rol kunnen spelen, zullen we dat graag ondersteunen. Ook hiervoor kan de onderwerpenlijst of het archievenoverzicht misschien inspirerend werken. Neem voorafgaand contact met ons op, zodat we jouw studenten (en assistenten) adequaat kunnen verder helpen. Het team van CAVA is zoveel mogelijk samengesteld uit wetenschappelijke medewerkers die historische, archivistische en/of erfgoedexpertise hebben. In de archieven kan je, behalve over dit onderwerp, ook heel veel vinden over andere onderwerpen. Omdat zowel de vrijzinnigheid als de universiteit zich met maatschappelijke vraagstukken bezig houden, zijn die allemaal in onze collecties terug te vinden. Denken we maar aan pakweg ecologische geschiedenis, strijd tegen fascisme, geschiedenis van het officieel onderwijs, vredesproblematiek ... En dat zijn slechts enkele voorbeelden; er is veel meer.

Onderwerpen over de geschiedenis van het onderwijs en de ontwikkeling van de curricula (faculteiten, vakgroepen of opleidingen)

De VUB werd in 1969 opgericht als volwaardige basisuniversiteit, d.w.z. dat de instelling een brede waaier van opleidingen in allerlei richtingen zou aanbieden. De faculteiten, vakgroepen en opleidingsprogramma’s zijn lang niet zo statisch als soms gedacht wordt. De speciale situatie van de Nederlandstalige faculteiten – eerst als ‘underdogs’ op de Franstalige ULB, later als nieuwe eenheden op de snel groeiende VUB – vormen een interessant uitgangspunt voor onderzoek. Sommige opleidingen werden uitgebouwd, andere na verloop van tijd afgebouwd, sommige trekken veel studenten aan op het ene moment en weinig op een ander moment. Dit kan gelinkt worden met de evolutie van de wetenschappen, met maatschappelijke veranderingen, met succesrijke professoren, met strategische keuzes van vakgroepen, met samensmeltingen en splitsingen enz. Centraal heeft de Onderwijsraad de veranderingen geregistreerd, maar was er ook sprake van een sterk centraal beleid? Of evolueerde het onderwijs eerder onder decentrale impulsen?

Voorbeelden van onderwerpen:

  • Instituutskroniek van het Hoger Instituut voor Lichamelijke Opvoeding aan de Vrije Universiteit Brussel, 1961-heden;
  • De evolutie van het curriculum lichamelijke opvoeding aan de Vrije Universiteit Brussel, 1945/1961-heden;
  • De evolutie van de faculteit LW, ESP, P&0 of één van de faculteiten wetenschappen.

Onderwerpen over de evolutie van de wetenschappen en het wetenschappelijk onderzoek aan de VUB (1969 -2015)

Over de evolutie van de wetenschap aan de VUB is slechts heel weinig geschreven. Het onderzoek naar de geschiedenis van de wetenschappen biedt daardoor interessante mogelijkheden. De geschiedenis van een wetenschap is uiteraard beïnvloed door de snelle vooruitgang en verzelfstandiging van sommige wetenschappen en de structurele gevolgen die dit op sommige wetenschappelijk domeinen gehad heeft (bijvoorbeeld op het domein van de biotechnologie of biomedische wetenschappen), door specialisaties van professoren, door internationale netwerken, door het functioneren van onderzoeksgroepen enz. De focus ligt dit jaar op de geschiedenis van het onderzoek dat aan de VUB gedaan werd om het vrijzinnig humanisme en de vrijheid in de wereld te bevorderen, zeg maar het maatschappelijk geëngageerd onderzoek. Vaak gaat het om onderzoek dat de door de natuur gestelde grenzen van het menselijke bestaan doorbreekt (bv robotisering), dat de keuzemogelijkheden van de mens prioritair maakt (vb abortus, euthanasie) of dat de kwaliteit van onze leefwereld wil garanderen (elektrische voertuigen, gezinswetenschappen). Met dit soort onderzoeken zijn vaak bio-ethische debatten gepaard gegaan.

Voorbeelden:

  • De geschiedenis van de afdeling Artificiële Intelligentie en Robotica;
  • De geschiedenis van de opleiding en het instituut voor Fotonica;
  • De geschiedenis van het onderzoek naar elektronisch aangedreven vervoersmiddelen;
  • ...